Giovanni Adventures
   
Hier zitten we dan bij het haardvuur ....














Beste broers, zus, kinderen,


Hier zitten we dan bij het haardvuur.

De zon is onder, we hebben nog wat schemer.

Morgen gaat de zon weer op, zoals hij ook gister op ging en elke dag die we geleefd hebben.

Dat leven geeft ons veel problemen maar ook veel goeds.

Hoe komt dat eigenlijk? Ik zal het jullie uitleggen want ik heb de meeste dagen geleefd.


Zo zou de oude man op de foto misschien zijn verhaal beginnen.

Ik voel de drang om een verhaal te houden ook, omdat we hier met twee generaties bij elkaar zijn in een jaarlijks moment van terugblik; en omdat Jan en ik het oudst zijn. En Jan zit even bij een ander vuur maar doet mee via deze grote fles.


Als we naar onszelf en naar de wereld kijken: het lijkt wel of  onze  generaties hier in Noordwest Europa hebben kunnen leven in een unieke enclave en een unieke periode van ontwikkeling en voorspoed, en dat wij daarvan nu de grens bereiken.


Als wij die periode kort nemen duurt hij vanaf 1945: de Pax Americana; bijna precies de levensduur van onze generatie.

Als wij hem lang nemen met al zijn ups en downs duurt hij al zo'n duizend jaar.


a. Waaruit bestaat die voorspoed en welke factoren hebben aan deze voorspoed bijgedragen

b. Wordt hij bedreigd en zoja waardoor ?

c. Kunnen wij daar wat aan doen?

d. En zoja, wat dan?


Een antwoord op de eerste vraag: onze voorspoed vind zijn oorsprong in de moderniteit. Daarover kun je veel zeggen; ik ga hem typeren als vrijheid, in vier domeinen met de daarbij horende instituten..


1. persoonlijke vrijheid; vrijheid van geloven (wel of niet); van denken, spreken, drukpers; van sexuele     voorkeur, van partnerkeuze, enzovoort.

2.  economische vrijheid; vrije ruil op de markt tussen onafhankelijk individuen.

3.  wetenschappelijke vrijheid; onderzoek en waarheidsvinding op basis van onbevooroordeelde theorievorming en transparant en herhaalbaar experimenteel onderzoek.

4.  politieke vrijheid; democratie en zelfbeschikking van de bevolking van het land.


Dit allemaal onder bescherming van voor ieder geldende wetten en bewaakt door een onafhankelijke rechtspraak.

Anders gezegd: we participeren als door de wet beschermde individuen op markten van goederen, van ideeên en van macht.


Die vrijheden hebben ons veel gebracht:

- een gevoel van en een mogelijkheid tot individuele zelfbeschikking

- grote materiele voorspoed

- een enorme mate van beheersing van onze fysieke omgeving

- en een relatief doelmatig systeem om sterk uiteenlopende meningen en belangen te kanaliseren tot effectieve politieke besluitvorming.


Dit alles in veel grotere mate dan elders in de wereld.

Deze vrijheden spreken namelijk niet van zelf. Als je wereldwijd om je heen kijkt zie je dat ze eigenlijk heel dun verspreid zijn. Denk aan de Moslimwereld; denk aan Rusland; denk aan Afrika; denk aan India; denk aan Midden Amerika.

Denk ook aan China; een soort Dark Horse (Donker Paard) in deze kontekst: heel veel bereikt, in heel korte tijd; dank zij verborgen krachten; en met een onduidelijke voortzetting. Maar onze individuele en onze politieke vrijheid hebben ze niet.


Een paar kanttekeningen: er zijn bedreigingen en nadelen bij wijzed van spreken ingebouwd:

- de ruimte voor individuele zelfbeschikking kan angstaanjagend en contraproductief zijn

- de materiele voorspoed is niet gelijk en misschien onrechtvaardig verdeeld

- de beheersing van onze omgeving leidt tot exploitatie en uitputting

- het politieke systeem hapert door onvermogen bij de burgers om de onzekere en versneden uitkomst van het politieke proces te verdragen, en door behoefte aan sterke leiders.


Nog een paar kanttekeningen: je kunt niet uitsluiten dat sommige werelddelen onze preferenties niet en nooit zullen delen:

- Russen kunnen misschien niet leven zonder een bovenbaas die de rijkdom inpikt en verdeelt.

- Moslims en andere orthodoxen blijven misschien wel altijd onderwerping prefereren boven vrijheid.

- het Aziatische model van materiele voorspoed bij collectieve aansturing is misschien wel doeltreffender dan onze gekanaliseerde ruzie.


Dus: samenvattend: we zijn bevoorrecht; we hebben grote troeven in handen (bij onze geboorte al zijn we met de neus in de boter gevallen).

Maar we laten ook grote steken vallen.

En wereldwijd willen ze wel onze spullen maar niet onze waarden.


Hierover zou ik het willen hebben vanavond nu en dan:

Uitgaand van a. onze unieke vrijheden en de voorspoed die we daarmee hebben opgebouwd:

b.   Worden die vrijheden / die voorspoed bedreigd en zoja waardoor?

c.   Kunnen of moeten we daaraan iets doen ?

d.   Zoja, wat dan?


Bij het vuur zittend, Jan. Ik geef jou als oudste nu weer het woord.